Jezus Chrystus nadał związkowi mężczyzny i kobiety wymiar zbawczy. Dla wypełnienia powołania małżeńskiego Chrystus przez swoje dzieło odkupienia udziela małżonkom w sakramencie małżeństwa siły i łaski do rozwijania łączącej ich miłości oraz dzielenia się nią z innymi. Sakrament ten jest też odbiciem miłości Chrystusa do Kościoła.
Kto jest twórcą małżeństwa?
Kościół naucza, że twórcą małżeństwa jest sam Bóg, a powołanie do małżeństwa wpisane jest w naturę człowieka, zarówno mężczyzny, jak i kobiety. Nie można małżeństwa zatem traktować jako instytucji czysto ludzkiej, gdyż swoje źródło znajduje u Stwórcy. Wzajemna miłość mężczyzny i kobiety jest obrazem miłości Boga; są oni wzajemnie dla siebie stworzeni i stanowią jedno ciało, zgodnie ze słowami Chrystusa: „A tak już nie są dwoje, lecz jedno ciało” (Mt 19, 6).
Ewangelia św. Jana wspomina o cudzie na uczcie weselnej w Kanie Galilejskiej na początku działalności Chrystusa (J 2,1-12). Kościół w tym zdarzeniu widzi potwierdzenie, że małżeństwo jest czymś dobrym. Ponadto Chrystus w swym nauczaniu podkreślał nierozerwalność związku małżeńskiego: „Co więc Bóg złączył, niech człowiek nie rozdziela” (Mt 19, 6).
Czego miłość małżeństwa wymaga?
Miłość małżeńska wymaga zatem nierozerwalności i nienaruszalnej wierności. Wzorem tej wierności jest przymierze, jakie Bóg zawarł z narodem wybranym. Pomimo bałwochwalstwa, którego dopuszczał się Izrael, Jahwe nigdy nie zostawił swojego Ludu.
Miłość między małżonkami i ich jedność jest także odwzorowaniem miłości Chrystusa i Jego Kościoła. Takie porównanie spotyka się u św. Pawła: „Mężowie, miłujcie żony, bo i Chrystus umiłował Kościół i wydał za niego samego siebie, aby go uświęcić” (Ef 5, 25-26). Już sam chrzest jako wejście do Ludu Bożego rozumiany jest jako zaślubiny z Panem. Eucharystia bywa porównywana do uczty weselnej. Małżeństwo chrześcijańskie staje się z kolei sakramentem przymierza Chrystusa i Kościoła.
Kto udziela Sakramentu Małżeństwa?
W obrządku łacińskim sakrament małżeństwa między dwojgiem wierzących katolików jest zazwyczaj zawierany podczas Mszy św., ponieważ jest on aktem liturgicznym. Przyszli małżonkowie powinni przygotować się do celebracji swych zaślubin przez przyjęcie sakramentu pokuty.
Według tradycji łacińskiej sami małżonkowie jako szafarze łaski Chrystusa udzielają sobie nawzajem sakramentu małżeństwa, wypowiadając wobec Kościoła swoją zgodę. W tradycji wschodniej błogosławieństwo kapłana jest konieczne do uznania ważności sakramentu.
Warunki zawarcia Sakramentu Małżeństwa
- Sakrament małżeństwa jest zawierany w Kościele katolickim między kobietą, a mężczyzną. Obowiązują także pewne wytyczne odnośnie wieku, zgodnie z Kodeksem Prawa Kanonicznego: Kan. 1083 – § 1. Nie może zawrzeć ważnego małżeństwa mężczyzna przed ukończeniem szesnastego roku życia i kobieta przed ukończeniem czternastego roku.
- Konieczna jest obustronna zgoda na małżeństwo – żadna ze stron nie powinna być poddana przymusowi. Jeśli nie ma zgody, to nie ma małżeństwa, gdyż żadna ludzka władza nie może jej zastąpić.
- Przystępujący do sakramentu małżeństwa powinni być ochrzczeni. Kościół dopuszcza małżeństwa mieszane (między katolikami i ochrzczonymi niekatolikami). W świetle nauki Kościoła katolickiego ta różnica wyznania nie stanowi nieprzekraczalnej przeszkody do zawarcia sakramentu małżeństwa, wymaga jednak wyraźnego zezwolenia władzy kościelnej. Możliwie jest także małżeństwo katolika z przedstawicielem innej religii (z osobami nieochrzczonymi), wówczas wymagana jest jednak wyraźna dyspensa (dyspensa w Kościele katolickim to zwolnienie w uzasadnionych przypadkach od konieczności zachowania przepisów prawa kanonicznego).
- Katolicy, którzy chcą przystąpić do sakramentu małżeństwa, powinni mieć za sobą już sakrament bierzmowania. Przed przystąpieniem do sakramentu małżeństwa zalecane jest także przystąpienie do sakramentu pokuty i pojednania oraz Eucharystii.
- Warunkiem jest także wcześniejsze przygotowanie do małżeństwa; pouczenie młodych „o godności, zadaniu i dziele miłości małżeńskiej”. Pouczenie należy do obowiązków duszpasterzy.
- Małżeństwo jest ważne, tylko jeśli zostało zawarte wobec miejscowego ordynariusza, proboszcza albo wobec kapłana bądź diakona delegowanego przez jednego z nich. Konieczna jest także obecność dwóch świadków.
Kodeks Prawa Kanonicznego mówi także o osobach niezdolnych do zawarcia sakramentu małżeństwa (kan. 1095):
- są pozbawieni wystarczającego używania rozumu;
- maja poważny brak rozeznania oceniającego co do istotnych praw i obowiązków małżeńskich wzajemnie przekazywanych i przyjmowanych;
- z przyczyn natury psychicznej nie są zdolni podjąć istotnych obowiązków małżeńskich.
Sprawy formalne w kwestii zawarcia małżeństwa
Termin ślubu najlepiej ustalić najpóźniej na 3 miesiące przed planowaną datą uroczystości.
Wskazania Kościoła na temat sakramentu małżeństwa
Czym jest sakrament małżeństwa?
Małżeństwo to głęboka wspólnota życia i miłości między mężczyzną a kobietą zawarta w obliczu Boga, według formy ustanowionej przez Kościół. Sakrament małżeństwa zostaje zawarty wtedy, gdy mężczyzna i kobieta złożą przed Bogiem i Kościołem przyrzeczenie, które przyjęte i potwierdzone przez Boga dopełni się przez ich cielesne zjednoczenie.
Kościół naucza, że do zawarcia sakramentalnego związku małżeńskiego potrzebne jest spełnienie trzech warunków:
- dobrowolna zgoda na jego zawarcie,
- zgoda na związek wyłącznie jedną wybraną osobą na całe życie,
- otwartość na dzieci.
Jakich łask udziela sakrament małżeństwa?
Sakrament małżeństwa rodzi między małżonkami węzeł wieczysty i wyłączny. Zgoda, przez którą małżonkowie oddają się sobie i przyjmują wzajemnie, zostaje przypieczętowana przez samego Boga. Dlatego zawarte i dopełnione małżeństwo osób ochrzczonych nie może być nigdy rozwiązane. Ponadto sakrament ten udziela małżonkom koniecznej łaski do osiągnięcia w życiu małżeńskim świętości oraz odpowiedzialnego przyjęcia dzieci i ich wychowania.
Potrzebne dokumenty
- Dokumenty tożsamości (dowód osobisty).
- Świadectwo Chrztu św. (ważne jest 6 miesięcy od daty wystawienia).
- Świadectwo ukończenia nauki religii w zakresie szkoły średniej oraz świadectwo ukończenia nauk przedmałżeńskich.
- Zaświadczenie z Urzędu Stanu Cywilnego o braku przeszkód do zawarcia związku małżeńskiego (jeśli ślub ma być konkordatowy, ważne są 6 miesiące od daty wystawienia; opłata skarbowa ok. 80 PLN).
- Jeśli narzeczeni są już po ślubie cywilnym – odpis aktu małżeństwa cywilnego.
Co? Gdzie? Kiedy?
- Miejscem załatwiania spraw przedślubnych jest parafia narzeczonej lub narzeczonego. Tam, na trzy miesiące przed ślubem, narzeczeni zgłaszają się do spisania protokołu przedślubnego, przynosząc ze sobą dowody osobiste i wnioski z USC (jeśli jest to ślub tzw. konkordatowy). Wcześniej niż trzy miesiące przed ślubem, możliwe jest jedynie wstępne ustalenie terminu ślubu.
- Ślub powinien mieć miejsce w parafii, gdzie został spisany protokół przedślubny. W wyjątkowych sytuacjach, dla słusznych przyczyn, narzeczeni mogą prosić swego księdza proboszcza o zezwolenie na ślub w innym kościele. W takiej sytuacji zezwolenie, zwane licencją, otrzymują dopiero po wygłoszeniu zapowiedzi, wysłuchaniu nauk przedślubnych, rozmowie duszpasterskiej i po złożeniu metryk Chrztu św.
- Zapowiedzi głoszone są przez 3 niedziele w parafii i narzeczonego i narzeczonej. Podstawą do głoszenia zapowiedzi jest protokół przedślubny i pismo, które otrzymuje się dla drugiej parafii w miejscu spisania tegoż protokołu. Pismo to należy jak najszybciej dostarczyć do właściwej parafii, a po wygłoszeniu zapowiedzi odebrać zaświadczenie wygłoszenia i przekazać do parafii, w której został spisany protokół przedślubny.
- Metryki Chrztu należy złożyć najlepiej w dniu spisania protokołu przedślubnego, a najpóźniej przy spisaniu aktu ślubu lub wystawieniu licencji. Metryka musi nosić świeżą datę wystawienia (nie wcześniejszą niż 3 miesiące do daty ślubu) i posiadać adnotację o stanie wolnym.
- Narzeczonych obowiązują 2 spowiedzi przedślubne: pierwsza na początku przygotowań, druga krótko przed zawarciem małżeństwa.
- Zaświadczenie z USC pozwalające na małżeństwo konkordatowe lub o zawarciu związku w USC narzeczeni dostarczają do parafii w dniu spisania protokołu z datą nie wcześniejszą niż trzy miesiące do daty zawarcia związku małżeńskiego.
- Sakrament małżeństwa narzeczeni przyjmują zwykle podczas Mszy św. Jeśli jest to ślub poza Mszą św. należy wcześniej poprosić kapłana o Komunię św.
- Na robienie zdjęć, filmowanie i nagrywanie podczas ślubu należy uzyskać zezwolenie u księdza proboszcza lub innego kapłana sprawującego liturgię.
Nauki dla narzeczonych
Oboje narzeczeni są zobowiązani do wysłuchania nauk przedślubnych i konferencji w punkcie poradnictwa rodzinnego – terminy nauk w Opolu można znaleźć na stronie www.dr.opole.pl.
Weekendowe kursy dla narzeczonych prowadzone są m.in. w Miedoni, koło Raciborza – www.miedonia.pl oraz Ośrodku Promocji, Edukacji i Terapii Rodzin w Nysie – www.rodzinnanysa.pl.